Ενισχυμένες «ηλεκτροποιημένες» περιβαλλοντολογικές ηχογραφήσεις που λειτουργούν ως ηχητικές εθνογραφίες, μεθοδευμένοι χειρισμοί βομβών, δομημένα ambient ηχοτοπία και στιλβωτικοί ηλεκτρονικοί ήχοι συνθέτουν την υπερδόμηση της εικονοκλαστικής μουσικής φόρμας του Novi_Sad που προκαλεί και διεγείρει ψυχοσωματικά τον ακροατή. Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη ο Θανάσης Καπρούλιας, γνωστός και ως Novi_Sad, μας μιλάει για την μουσική του, την βιοακουστική και την ακουστική οικολογία, την σιωπή, τον θόρυβο και την σωματική ακρόαση.

- Το Novi Sad, η δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Σερβίας μετά το Βελιγράδι, πρωτεύουσα της βορειότερης αυτόνομης επαρχίας Βοϊβοντίνα, ένα χωνευτήριο πολιτισμών και παραδόσεων, ένα πληθυσμιακό ψηφιδωτό λαών, όπου ακούγονται έξι γλώσσες, σημαίνει στα λατινικά «καινούργια δεντροφυτεία». Τι κρύβεται πίσω από την επιλογή του ονόματος Novi_Sad ως καλλιτεχνικό όνομα και ποια η σχέση σου με την πόλη;

Ήταν μια ενστικτώδης απόφαση που πήρα πολύ γρήγορα. Έχω δυνατούς συναισθηματικούς δεσμούς και σχέσεις με τα Βαλκάνια, καθώς και πολλά προσωπικά βιώματα και εμπειρίες από την συγκεκριμένη πόλη και γενικά από την πρώην Γιουγκοσλαβία. Έτσι λοιπόν το αρχικό ερέθισμα αναμφισβήτητα ήταν η πόλη αυτή καθ' αυτή, αλλά έχει να κάνει και με τον σημειολογικά και ετυμολογικά αινιγματικό χαρακτήρα του λεξικού συνδυασμού «Novi Sad», το πώς μπορεί κάποιος να το ερμηνεύσει συνειρμικά, ακόμα και εάν δεν γνωρίζει τι ακριβώς σημαίνει. Ίσως σαν νέα (Novi) λύπη (sad στα αγγλικά) ή κάτι παρόμοιο. Επίσης, μου αρέσει πολύ ο ήχος των λέξεων, το πώς ηχεί.

- Το έργο σου «Dramazon», που συγκαταλέγεται στην ραδιοφωνική πλατφόρμα της κορυφαίας βρετανικής εταιρίας Touch και είναι ελεύθερα προσβάσιμο στο διαδύκτιο (http://www.touchradio.org.uk/touch_radio_novi_sad.html), βασίζεται σε μια σειρά περιβαλλοντολογικών ηχογραφήσεων από συναρπαστικές τοποθεσίες όπως τροπικά δάση της Βραζιλίας, υδροφωνικές ηχογραφήσεις από την Memori Lake του Αμαζονίου, δονήσεις από τις γέφυρες του Manhattan και του Brooklyn της Νέας Υόρκης, από το Gotland Island της Σουηδίας κ.α. Πως ξεκίνησες αυτό το ομολογουμένως εντυπωσιακό οδοιπορικό ηχητικής καταγραφής;

Ήταν ένα υλικό που άρχισα να συλλέγω σαν ένα προσωπικό ημερολόγιο ηχητικών ευρημάτων, ένα ηχολογικό "documentation" και όχι με σκοπό να συγκεντρώσω απλά υλικό για το Dramazon. Η παραμονή μου στον Αμαζόνιο οφειλόταν σε ένα field recording workshop, αλλά στα υπόλοιπα μέρη βρέθηκα με κίνητρο την προσωπική μου επιθυμία να καταγράψω κάποια συγκεκριμένα ηχητικά φαινόμενα.

- Τι σε ενδιαφέρει πιο πολύ στην ηχογράφηση περιβάλλοντος; Συμφωνείς με την θεώρηση του Francisco Lopez ό,τι η ηχογράφηση δεν είναι μόνο μια αναπαραστατική διαδικασία που προορίζεται για επιστημονική χρήση όπως ορίζει η βιοακουστική, αλλά παραμένει πάντοτε μια δημιουργική δράση;

Συμφωνώ απόλυτα. Θεωρώ καλλιτεχνικά τελείως αδιάφορο το να κάνει κάποιος απλές ηχογραφήσεις περιβάλλοντος. Όσο καλά και αν τις κάνει, όσο καινούργια και εξελιγμένα τεχνολογικά μέσα χρησιμοποιεί, όσο και αν τις επεξεργάζεται, δεν παύει να είναι μια στείρα και άγονη αποτύπωση αυτού που συμβαίνει. Νομίζω ότι για το κάθε ηχητικό γεγονός που μας περιβάλλει, ο καθένας έχει την προσωπική του αντίληψη και με βάση την υποκειμενική ακουστική ανθρώπινη ικανότητα, ο καθένας ακούει διαφορετικά πράγματα. Προσωπικά, με ενδιαφέρει να ανακαλύπτω και να καταγραφώ ήχους απροσπέλαστους και απρόσιτους για το γυμνό αυτί και να αιχμαλωτίζω τις ηχητικές λεπτομέρειες που είναι οπτικά αθέατες. Θεωρώ όμως ακόμα πιο ενδιαφέρον, για κάποιον που χρησιμοποιεί ηχογραφήσεις περιβάλλοντος με οποιοδήποτε τρόπο, να τις παρουσιάζει αποτυπώνοντας το προσωπικό του στίγμα, την ταυτότητα, την υπογραφή του πάνω στο υλικό. Να προβάλει την προσωπική του προσέγγιση, το πως το ακούει αυτός και τι σημαίνει ειδικά για αυτόν. Πρέπει πάντα να υπογραμμίζεις και να υπαγορεύεις την προσωπική σου ερμηνεία στην ηχητική πραγματικότητα γύρω μας, πράγμα που νομίζω ότι είναι πολύ δύσκολο μιας και υπάρχουν απεριόριστες δυνατότητες και εκδοχές στο πως μπορεί κανείς να επεξεργαστεί τους ήχους της φύσης. Νομίζω ότι κάποιος που το καταφέρνει αυτό είναι ο Σουηδός BJNilsen, ο οποίος έχει ένα πολύ δυνατό προσωπικό στίγμα και ένα μοναδικό τρόπο στο να μετατρέπει τις ηχογραφήσεις περιβάλλοντος σε μουσική. Με ενδιαφέρει πολύ η μουσικότητα, η απόχρωση και αντιμετωπίζω τους ήχους μιας περιβαλλοντολογικής ηχογράφησης ηχοχρωματικά, όπως οποιοδήποτε άλλο μουσικό υλικό ή ακόμα και σαν αφηγηματικό εργαλείο.

- Πως αντιμετωπίζεις το κίνημα της ακουστικής οικολογίας;

Η ακουστική οικολογία σίγουρα δεν είναι αδιάφορη αλλά πολλές φορές, ενώ πρόκειται για ένα καθαρά αισθητικό και καλλιτεχνικό ρεύμα, μέσα από τον όρο οικολογία προσπαθεί να αυτοπροβληθεί ως κάτι που επεμβαίνει κοινωνικά. Σίγουρα κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει και ειδικά στην εποχή που ζούμε και την κατάσταση που βιώνουμε άλλα κινήματα προβάλουν πιο σοβαρά προβλήματα που ζητούν επείγουσες λύσεις.

- Μια βασική πτυχή της μουσικής σου, αισθητικά, είναι να δημιουργήσεις συνθήκες υπερβατικής, εικονικής πραγματικότητας με σκοπό να απορροφήσεις τον ακροατή μέσα από ευφάνταστα, μαγικά ηχοτοπία στοχεύοντας στην απώλεια αίσθησης του χωροχρόνου. Αυτή είναι μια συναισθητική ή εγκεφαλική διαδικασία;

Με ενδιαφέρει πάρα πολύ να ενεργοποιήσω αισθηματικά τον ακροατή. Με ενδιαφέρει να «νιώσει» πράγματα ακούγοντας. Αυτός ήταν και ο βασικότερος λόγος που ξεκίνησα να κάνω μουσική αφού δεν έχω κάποιο μουσικό υπόβαθρο. Νομίζω όμως ότι η διαδικασία αυτή είναι εγκεφαλική όσον αφορά δυο μέρη. Η μουσική που έχω γράψει δεν είναι ποτέ κάποιο τυχαίο αποτέλεσμα μιας πειραματικής δοκιμής. Έχω πάντα κάτι πολύ συγκεκριμένο στο μυαλό μου πριν καν αρχίσω να δουλεύω και προσπαθώ να το πραγματώσω όπως ακριβώς το έχω σκεφτεί. Δεν μου αρέσει να περνάω ατελείωτες ώρες δουλεύοντας μπροστά στον υπολογιστή. Από την άλλη μεριά πιστεύω ότι η γραμμή ανάμεσα στην εγκεφαλικότητα και στον συναισθηματισμό είναι πολύ λεπτή. Δεν τα διαχωρίζω απόλυτα. Νομίζω ότι αυτά τα δυο πολλές φορές ταυτίζονται, συνευρίσκονται ή ακόμα και συνοδοιπορούν. Ακριβώς μέσα από αυτό το λεπτό σημείο συνάντησης δημιουργείται η υπερβατικότητα, όπου χάνεις τον εγκεφαλικό έλεγχο και ταυτόχρονα ενεργοποιείται η συναισθητική δραστηριότητα. Όσο πιο πετυχημένα μπορεί να κάνει κανείς αυτόν τον συγκερασμό, τόσο πιο δυνατό είναι και το τελικό αποτέλεσμα. Θα ήταν λοιπόν ιδανικό για κάποιον μουσικά να ιχνηλατήσει και να κινηθεί πάνω σε αυτήν την λεπτή γραμμή.

- Θα έλεγε κανείς ότι η μουσική που φτιάχνεις βασίζεται στην αυτόνομη, υπαρξιακή διάσταση του ήχου. Δεν έχει κατεύθυνση, δεν έχει άρθρωση, δεν οδηγεί κάπου, αλλά ξεχύνεται σαν χείμαρρος και καταλαμβάνει τον χρόνο, πλημμυρίζει τον χώρο, "ποτίζει" τους τοίχους και βυθίζει τους ακροατές μέσα της. Αυτό γίνεται στα πλαίσια μιας ambient αισθητικής ή θες να πετύχεις κάτι συγκεκριμένο;

Ναι, σίγουρα με ενδιαφέρει να γεμίζω τον χώρο με ήχο και αυτό το κάνω τελείως συνειδητά, γιατί με ενδιαφέρει να πετύχω την σωματική ακρόαση η οποία είναι για μένα εξίσου σημαντική με την κανονική ακρόαση, υπολογίζοντας πάντα τις παραμέτρους του ήχου που δεν θα ακούσει ο ακροατής, αλλά θα αισθανθεί σωματικά. Είναι για μένα ένα ευχάριστο συναίσθημα να τον επηρεάζω ψυχοσωματικά, το θεωρώ ένα είδος κάθαρσης, ένα είδος λύτρωσης, αποσυμπίεσης εάν θες. Αυτός είναι και ο λόγος που θέλω να γεμίζω τον χώρο με ήχο.