bookmarks

Greek artists communityartspot-radioartchannelgallery

Αναζήτηση

Σύνδεση/Εγγραφή



Δομήνικος Θεοτοκόπουλος
Συντάκτης: Κατερίνα Ρουμπέκα   
Παρασκευή, 10 Απρίλιος 2009 17:41
Ευρετήριο Σελίδων
Δομήνικος Θεοτοκόπουλος
μέρος β'
Όλες οι σελίδες
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL
foto10
Αυτοπροσωπογραφία
Έλληνας ζωγράφος και γλύπτης (Ηράκλειο Κρήτης 1541- Τολέδο 1614). Ήταν γνωστός κυρίως με το παρωνύμιο Ελ Γκρέκο. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης και συγκεκριμένα στον Χάνδακα και όχι στο Φόδελε όπως υποστηριζόταν παλαιότερα. Πολύ νέος άρχισε να ταξιδεύει σε πόλεις της Ιταλίας. Στη Βενετία μαθήτευσε κοντά στον ζωγράφο Τισιανό. Το 1576, και σε ηλικία 35 ετών, εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Τολέδο της Ισπανίας και πολιτογραφήθηκε Ισπανός. Εκεί δημιούργησε το μεγαλύτερο και σημαντικότερο μέρος της καλλιτεχνικής του παραγωγής. Ο El Greco (ο Έλληνας), όπως ονόμαζαν στην Ισπανία τον Θεοτοκόπουλο, υπέγραφε τους πίνακές του με την προσωνυμία «Κρης», δηλαδή Κρητικός.
Το παράξενο και μοναδικό στην ιστορία του ζωγραφικού έργου του, παρερμηνεύτηκε από τις νατουραλιστικές, ακαδημαϊκές και νεοκλασικές αντιλήψεις που επικράτησαν στην Ευρώπη από τα μέσα του 17ου αιώνα και έπεσε ουσιαστικά στην αφάνεια. Το ρομαντικό κίνημα του 19ου αιώνα και κυρίως οι γενικότερες ανακατατάξεις των αξιών της τέχνης στον αιώνα μας, οδήγησαν στην επανεκτίμηση της ζωγραφικής του και σε συστηματικές έρευνες, γύρω από τα δυσεπίλυτα βιογραφικά και μορφολογικά προβλήματα που παρουσιάζουν η ζωή και το έργο του. Η εξελικτική πορεία της ζωγραφικής του Θεοτοκόπουλου, μπορεί να παρακολουθηθεί στις τέσσερις πόλεις που έζησε, το Ηράκλειο, τη Βενετία, τη Ρώμη και το Τολέδο.
foto3
Ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασσίζης
Στο Ηράκλειο σπούδασε τους παραδοσιακούς τρόπους της αγιογραφίας σε ένα από τα πολλά εργαστήρια της βενετοκρατούμενης πατρίδας του. Η έντονη αίσθηση του υψηλού και η τάση προς την αφαίρεση, χαρακτηριστικά της βυζαντινής τέχνης και της κρητικής αγιογραφικής σχολής του 16ου αιώνα, θα παραμείνουν οι μόνιμοι και κύριοι στόχοι σε όλη την διαδρομή της ζωγραφικής του. Τα χαρακτηριστικά της τέχνης του από την επιρροή του στην βυζαντινή παράδοση είναι, ασκητικά πρόσωπα, μορφές σοβαρές, άκαμπτες και χωρίς καμιά ομοιότητα με τη φύση. Αδύνατα και ισχνά σώματα, εξαϋλωμένες ανθρώπινες μορφές, που αποπνέουν βαθιά πνευματικότητα. Οι αναλογίες των σωμάτων, οι χρωματισμοί και οι φωτοσκιάσεις, δίνουν την εντύπωση ενός κόσμου υπερβατικού και υπερκόσμιου. Επίσης, δέχτηκε και επιδράσεις από την δυτική και ιταλική ζωγραφική, αλλά η απομάκρυνσή του ήταν μόνο ως προς την τεχνοτροπία του, γιατί στο γενικό κλίμα διατήρησε τον βυζαντινό τόνο του, μελετώντας τις πρωτότυπες χαλκογραφίες ή τα χαρακτικά αντίγραφα γνωστών ευρωπαϊκών πινάκων, που κυκλοφορούσαν στην Κρήτη. Ελάχιστα έργα σώζονται με την υπογραφή «Χειρ Δομήνικου», εκτελεσμένα πάνω σε σανίδι με την τεχνική της νωπογραφίας.
Το 1566-1567, ο Θεοτοκόπουλος φεύγει για την Βενετία και γίνεται δεκτός από τον Τισιανό. Ασκείται στην ελαιογραφία, αυξάνει τις γνώσεις του στη συνθετική σύνδεση των θεμάτων, διδάσκεται την αρμονική κατανομή των μορφών στον πίνακα και την ένταξή τους στον φυσικό χώρο, πλουτίζει την χρωματική του ευαισθησία, ελαφρώνει και εξευγενίζει το σχέδιο και την πινελιά και δίνει ενότητα στο σύνολο φωτίζοντάς το με ένα θερμό έγχρωμο φως. Η επιρροή του Θεοτοκόπουλου από τον Τισιανό γίνεται εμφανή από την επιτυχημένη επίδοσή του στις προσωπογραφίες, που πολλοί τις θεωρούσαν έργα του Τισιανού. Ένας δεύτερος καλλιτέχνης, ο Γιάκοπο Μπασσάνο, κατέχει σημαντική θέση στη διαμόρφωση του Θεοτοκόπουλου, στην πρώτη, τρίχρονη διαμονή του στην Βενετία. Οι πειραματισμοί με τους ισχυρούς φωτισμούς προβληματίζουν τον νεαρό ζωγράφο και του ανοίγουν νέους δρόμους για την μετέπειτα εξέλιξη της ζωγραφικής του.
___
Η Συναυλία των Αγγέλων
Το 1570, ο Θεοτοκόπουλος βρίσκεται στη Ρώμη και επιβάλλεται σε έναν εκλεκτό κύκλο καλλιτεχνών και ουμανιστών. Δέχεται πολλές παραγγελίες και αρχίζει να δημιουργεί δική του σχολή. Ο «Γκρέκο», όπως τον αποκαλούν, έχει στην Ρώμη την ευκαιρία να γνωρίσει τα αρχαία και αναγεννησιακά καλλιτεχνήματα, αλλά κυρίως τις απόψεις των σύγχρονων μανιεριστών, από τους οποίους απέκτησε τους τρόπους της κυκλικής και ωοειδούς συνθέσεως, τη συμπύκνωση της εκφράσεως σε ένα κεντρικό πυρήνα, την απομάκρυνση των περιπτωσιακών στοιχείων και γενικότερα, την εξάρτηση των σχημάτων και των χρωματισμών, από καθαρά μορφολογικά κριτήρια και όχι από την ανάγκη της απομιμήσεως του φυσικού. Ο Θεοτοκόπουλος οφείλει την ουμανιστική παιδεία του στη Ρώμη, καθώς και τις γνώσεις της αρχιτεκτονικής και της γλυπτικής που θα χρησιμοποιήσει αργότερα στην Ισπανία.
Το 1572 έως το 1575-1576 ο Θεοτοκόπουλος επέστρεψε στη Βενετία και στράφηκε προς τη δυναμική σύνθεση του Τιντορέττο με τις αντιθετικές κινήσεις που απαγκιστρώνουν τις μορφές από τις δεσμεύσεις του γήινου περιβάλλοντος και των στατικών προοπτικών και τις μεταφέρουν σε έναν ουράνιο ταραγμένο χώρο, όπου δεν κυριαρχούν πια τα θερμά χρυσά τισιανικά φώτα, αλλά τα ψυχρά γαλάζια και τα γκρίζα χρώματα.
Παρακινούμενος ίσως από τη δυνατότητα να εργαστεί στο μοναστηριακό ανάκτορο του Φιλίππου Β', το Εσκοριάλ, και από τη βαθύτερη επιταγή να ελευθερώσει το προσωπικό του όραμα από το βάρος των καθιερωμένων αξιών της ζωγραφικής ιταλικής παραδόσεως, φτάνει στην Ισπανία. Το 1577, βρίσκεται εγκατεστημένος στο Τολέδο και εργάζεται στη σημαντική παραγγελία των εικονοστασίων του Σάντο Ντομίνγκο ελ Αντίγουο. Οι πίνακες που περιλαμβάνουν την «Αγία Τριάδα», την «Προσκύνηση των Ποιμένων», εξωτερικεύουν τις αφαιρέσεις στην παρουσίαση του χώρου, τη νευρώδη πινελιά και την αυστηρή σύνθεση, τις προσωπικές κατευθύνσεις του Θεοτοκόπουλου.
foto7
Η προσκύνηση των ποιμένων
Το σύνολο του έργου του, ξεπερνά τα πλαίσια μιας συγκεκριμένης σχολής και εκφράζει το γενικό περιεχόμενο του μεσογειακού πολιτισμού. Από τη βυζαντινή τέχνη ο Θεοτοκόπουλος αντλεί την έννοια της παραμορφώσεως των σωμάτων, από την βενετσιάνικη την αίσθηση του χρώματος και από την ισπανική παράδοση τον δραματικό ρεαλισμό. Ο συνδυασμός των διαφόρων αυτών επιδράσεων, δημιουργεί έναν κόσμο φανταστικό, διατρεχόμενο από αστραφτερές λάμψεις που εξαιρούν τις τονικές ασυμφωνίες των χρωμάτων, έναν κόσμο γεμάτο τεντωμένα σώματα και κυματοειδείς γραμμές. «Η προσκύνηση των ποιμένων» θεωρείται ένα από τα τελευταία και ωραιότερα έργα του καλλιτέχνη. Η έντονη πνευματικότητα του πίνακα οφείλεται στην ισχυρή δόνηση των μορφών που μετασχηματίζονται από την έκσταση και μοιάζουν σαν να θερμαίνονται από το εσωτερικό τους φως.
foto9
Η Απογύμνωση του Χριστού
Στο έργο «Διαμερισμό των ιματίων του Χριστού», η πρωτότυπη σύνθεση, απλωμένη σε όλη την επιφάνεια, γύρω από τον επιβλητικό κατακόρυφο άξονα της ευγενέστατης μορφής του Χριστού, τα λαμπρά κίτρινα, πορφυρά και καστανά χρώματα, τα λεπτά χέρια, τα υγρά μάτια, η απόρριψη κάθε υπαινιγμού του φυσικού περιβάλλοντος, εισάγουν στην ιδιαίτερη τεχνοτροπία του καλλιτέχνη. Το έργο του Γκρέκο «Η Απογύμνωση του Χριστού», (1577-1579), η περίφημη απεικόνιση του «Διαμερισμού των Ιματίων», ήταν παραγγελία από εφημέριους του καθεδρικού ναού στο Τολέδο. Είναι στενόμακρο ως προς τις αναλογίες και η περιστροφική κίνηση των μορφών είναι συνωστισμένη. Η επιβλητική μορφή του Χριστού, ντυμένου στα κόκκινα, όπου παρουσιάζεται μετωπικά, στέκεται αφηρημένη και ακίνητη στο κέντρο. Η μετατόπιση του Χριστού προς τα πλάγια, απελευθερώνει το έργο από κάποιον συμμετρικό περιορισμό και επιτρέπει την περιστροφική κίνηση. Ο Θεοτοκόπουλος, αδιαφορεί για οποιαδήποτε ρεαλιστική διάταξη των διαδοχικών επιπέδων μέσα στην εικόνα. Οι τρεις Μαρίες αριστερά, στο πρώτο πλάνο, στέκονται πάνω σε ένα έδαφος φανταστικό που βρίσκεται πιο χαμηλά από το έδαφος της συνθέσεως. Το έδαφος κάτω από τα πόδια του Χριστού, του ανθρώπου με την πανοπλία και των δύο δημίων, γέρνει με έναν τρόπο ρεαλιστικό ώστε να φαίνεται κατακόρυφο. Τα εφιαλτικά πλάσματα, με τα κεφάλια που είναι σαν καρικατούρες, ξεσπούν στην επιφάνεια μέσα σε ένα χώρο τόσο στενό και συμπιεσμένο, ώστε είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς πως στέκονται σε πραγματικό χώρο.

Προηγούμενο - Επόμενο >>
 

Πρέπει να συνδεθείτε πρώτα για να μπορέσετε να πραγματοποιήσετε σχόλιο. Η εγγραφή σας είναι δωρεάν.

Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική ή μερική του περιεχομένου του παρόντος ιστότοπου με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του Art magazine(Ν 2121/1993)