|
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL
Παναγία με το Βρέφος και Αγίους, (τμήμα)
Giovanni Bellini, αποκαλούμενος και Τζαμπελλίνο (Βενετία 1430-1516). Ιταλός ζωγράφος, από τους μεγαλύτερους όλων των εποχών. Η σημασία της ζωγραφικής που επισκιάζει την ατομική του αξία, επειδή εγκαινιάζει τη μεγάλη βενετσιάνικη ζωγραφική του 16ου αιώνα. Από τη σχολή του Μπελλίνι προήλθαν ο Τζορτζιόνε και ο Τισιανός.
Ο Μπελλίνι διαμορφώθηκε, όπως ο αδερφός του Τζεντίλε, στο εργαστήριο του πατέρα του. Επηρεάστηκε από τον γαμπρό του Μαντένια, όπως φαίνεται από την «Προσευχή στον κήπο της Γεσθημανή», τη «Μεταμόρφωση» και την «Πιέτα» του Μουσείου Κορρέρ της Βενετίας και από τον «Νεκρό Χριστό» της Πινακοθήκης Μπρέρα του Μιλάνου. Στα έργα αυτά διακρίνεται ήδη, ενώ στο τελευταίο επικρατεί ένας ήπιος και πλατύς ρυθμός, που μαζί με το φωτεινό και ζεστό χρώμα, δίνει ένα γλυκό ανθρώπινο τόνο στο θρησκευτικό περιεχόμενο των πινάκων.
Νεαρή γυμνή μπροστά από καθρέπτη (1515)
Τεράστια σημασία είχε για τον Μπελλίνι ότι στη Φερράρα, στο Ρίμινι και στις Μάρκες γνώρισε τα έργα του Πιέρο ντέλλα Φραντσέσκα, που τον οδήγησαν προς την σύνθεση της μορφής και του χρώματος με τη βοήθεια του φωτός, όπως φαίνεται από το εικονοστάσιο του βωμού του Πέζαρο (1473) και από όλο το μεταγενέστερο έργο του. Μεγάλη επίσης σημασία είχε η συνάντησή του στη Βενετία με τον Αντονέλλο ντα Μεσσίνα το 1475, ο οποίος με το εικονοστάσιο του Αγίου Κασσιανού του ενέπνευσε μια σειρά «Ιερών Συνομιλιών», όπως η «Συνομιλία του Αγίου Ιώβ» (1480), η «Συνομιλία» της εκκλησίας των Φράρι (1488) και του Αγίου Ζαχαρία, όλες στη Βενετία. Του τελευταίου όμως αυτού έργου που αντιπροσωπεύει την κατάληξη των ερευνών του και τη συνεχή ανανέωση των καλλιτεχνικών του εμπειριών, προηγούνται μερικά άλλα προπαρασκευαστικά αριστουργήματα, όπως η «Μεταμόρφωση της Νεαπόλεως» και η «Αγία Αλληγορία» (1485-1490) της Πινακοθήκης Ουφίτσι της Φλωρεντίας, στα οποία η ενότητα των χρωματικών τόνων δημιουργεί μια θερμή συζυγία μορφής και χώρου.
Αρχίζοντας από το εικονοστάσιο του Πέζαρο, το ενδιαφέρον για την απεικόνιση του χώρου που εμφανίζεται πάντοτε με τη μορφή του φυσικού τοπίου αυξήθηκε πολύ και οδήγησε τον Τζαμπελλίνο στη δημιουργία λαμπρών τοπίων για τα θρησκευτικά θέματά του. Παρά τη βαθειά και αυθόρμητη ευσέβειά του ο Μπελλίνι χειρίστηκε και κοσμικά θέματα, που ήταν ισάξια με τα αντίστοιχα του Τζορτζιόνε και του Τισιανού, όπως το «Συμπόσιο των Θεών» (1514), εμπνευσμένο από τον Οβίδιο.
Πιέτα (1470-1475)
Γύρω στα 1475, ο Μπελλίνι δημιούργησε ένα μεγάλο πολύπτυχο με θέμα τη «Στέψη της Παρθένου», για την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή στο Πέζαρο. Το πολύπτυχο αυτό, το επέστεφε μια «Πιέτα» (1470-1475), ίσως αυτή που βρίσκεται στην Πινακοθήκη του Βατικανού. Ο πίνακας προοριζόταν να βλέπεται από χαμηλά, όπως δείχνει η έντονη προοπτική βράχυνση στο κατώτερο τμήμα. Ο Μπελλίνι αποφεύγει κάθε διασκορπισμό, τοποθετεί τα μπράτσα κοντά στο σώμα, δένει τα χέρια και σφίγγει τις φορεσιές. Το μοναδικό άψυχο στοιχείο είναι το ραβδωτό χείλος της σαρκοφάγου, όπου κάθεται ο Χριστός. Η κίνηση του συμπλέγματος αρθρώνεται σε μεγάλες γωνίες, που επισημαίνονται από τα λυγισμένα μπράτσα του Χριστού και του Νικοδήμου, που τον υποβαστάζει.Η κίνηση προεκτείνεται ψηλότερα, με τον Ιωσήφ της Αριμαθείας, σε προτομή τριών τετάρτων και σταματά στο κεφάλι του, πλαισιωμένο από πυκνό μαύρο γένι που δεσπόζει στη σκηνή.
Κατεβαίνει έπειτα προς το μυροδοχείο και ακολουθώντας το βλέμμα της Μαγδαληνής, ολοκληρώνεται στο σημείο όπου μπλέκονται τα χέρια του Χριστού, με τα ρόδινα της γυναίκας. Η συγκίνηση της σκηνής, είναι κλεισμένη σε αυτά τα δάκτυλα που πιέζονται ελαφριά. Εντυπωσιακή είναι η λεπτότητα των αποχρώσεων. Η αρμονία ανάμεσα στο κίτρινο, στο λευκό, στο βιολετί, στο καφετί και στο ρόδινο, ανάμεσα σε τόσους τόνους που μεταλλάζουν κάτω από το φως, δείχνει ότι ο καλλιτέχνης, ελευθερωμένος από την επίδραση του Μαντένια, κατέχει τώρα τον δικό του τρόπο να αποδίδει με το χρώμα τα σχήματα, που για καιρό ερμήνευε με τους όγκους.
|