|
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL  Σάντρο Φιλιπέπι Μποττιτσέλλι, (Sandro Filipepi il Botticelli), Ιταλός ζωγράφος, από τους μεγαλύτερους της Αναγεννήσεως, γεννήθηκε στην Φλωρεντία το 1445-1510. Εργάστηκε πρώτα κοντά σε κάποιο χρυσοχόο αλλά μαθήτευσε, όπως αναφέρει ο Βαζάρι, στο ζωγραφικό εργαστήριο του Φρα Φιλίππο Λίππι. Την πληροφορία επιβεβαιώνει μια σειρά από Παναγίες, αναγόμενες γύρω στο 1465, πολύ συγγενικές με την τέχνη του Λίππι. Αργότερα το 1470, είχε δικό του εργαστήριο και συνεργάτη του είχε τον γιό του. Το πρώτο χρονολογημένο έργο «Η Θεία Δύναμη», (1470), φανερώνει επιδράσεις από τον Βερρόκκιο, κοντά στον οποίο μαθήτευσε ίσως ο Μποττιτσέλλι το 1470, όταν ο Φιλίππο Λίππι έφυγε από την Φλωρεντία και εγκαταστάθηκε στο Σπολέτο. Στη διαμόρφωσή του επέδρασαν ακόμη τα έργα του Μπαλντοβινέττι και του Αντόνιο Πολλαϊόλο.
Πολύ γρήγορα τα έργα του φανερώνουν μια εντελώς προσωπική προτίμηση για την κυματοειδή και συνεχή γραμμή, για το σαφές και κάποτε πολύ εκφραστικό σχέδιο, για τη σχεδόν χορογραφική συνθετική αρμονία και αυτό φαίνεται στα έργα «Εικονοστάσιο των Προσήλυτων» και «Ιουδίθ και Ολοφέρνης» (1472). Ζωγραφίζει επίσης πολλές Παναγίες, συχνά σε πίνακες κυκλικού σχήματος, ονομαζόμενους «τόντι». Αλλά το πιο πρωτότυπο μέρος του έργου του είναι οι μεγάλοι αλληγορικοί πίνακες για τη διακόσμηση των επαύλεων των Μεδίκων. Ο Μποττιτσέλλι σε ηλικία τριάντα χρονών, είχε γίνει ο ευνοούμενος ζωγράφος της μεγάλης οικογένειας της Φλωρεντίας.
Το 1474, φιλοτέχνησε τον «Άγιο Σεβαστιανό» για την εκκλησία της Σάντα Μαρία Ματζόρε. Εμπνευσμένος από τους ποιητές της αυλής του Λαυρεντίου του Μεγαλοπρεπούς, οι πίνακές του «Η Άνοιξη» (1478) και «Η Γέννηση της Αφροδίτης» (1485), παρά τα πολυσύνθετα αλληγορικά και μυθολογικά θέματα, διακρίνονται για τον λεπτό λυρισμό τους. Το ζωγραφικό κλίμα των έργων συμπληρώνουν οι κομψές γυναικείες μορφές, στολισμένες με πέπλα, ζωγραφισμένα με απαλά και ελαφριά χρώματα που δημιουργούν πολύπλοκα αραβουργήματα και προβάλλονται στους μαγευτικούς κήπους του βάθους, δίνοντας στην αρχαία μυθολογία, ελεύθερη και νοσταλγική ερμηνεία.
Πορτραίτο νέου (1487)
Η πολιτική και θρησκευτική κρίση της Φλωρεντίας στα τέλη του 15ου αιώνα τον ταράζει βαθιά. Τα έργα του αποκτούν δραματική ένταση, όπως στο έργο «Η Συκοφαντία» (1494), που εκφράζεται με το διακεκομμένο και σκληρό σχέδιο, με γεωμετρικές μορφές και σχεδόν φλογερά χρώματα. Παράλληλα οι εξαίρετες αρετές του σχεδίου του εκδηλώνονται στην εικονογράφηση επάνω σε περγαμηνή της «Θείας Κωμωδίας» του Δάντη. Μετά το θάνατο του Σαβοναρόλα (1498), ο Μποττιτσέλλι επιδίδεται σχεδόν αποκλειστικά σε θρησκευτικά θέματα, όπως «Η Γέννηση» (1500) και «Η Σταύρωση» (1500).
Αλλά έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται οι μεγάλες προσωπικότητες της Αναγεννήσεως και ο γέρος ζωγράφος λησμονείται. Μόνο κατά το τέλος του 19ου αιώνα οι κριτικοί και οι ιστορικοί της τέχνης δικαίωσαν το έργο του.
Αυτοπροσωπογραφία με μετάλλιο (1470)
«Αυτοπροσωπογραφία με μετάλλιο» (1470). Αρχικά ο νέος ταυτιζόταν με διάφορα μέλη της οικογενείας των Μεδίκων. Το μετάλλιο παριστάνει τον Πατέρα της Χώρας, τον Κοσμά τον Πρεσβύτερο. Έπειτα με τον Αντόνιο Φιλιπέπι, αδερφό του Μποττιτσέλλι και κατασκευαστή μεταλλίων και τέλος τον ίδιο τον Μποττιτσέλλι, που είχε πολλούς λόγους να διαδηλώνει την αφοσίωσή του στους Μεδίκους. Η τελευταία ταύτιση φαίνεται και η πιο αξιόπιστη, όταν η εικόνα συγκριθεί με άλλα πορτραίτα του καλλιτέχνη. Η άποψη ενισχύεται ακόμα περισσότερο από τη θέση της κεφαλής και τη διεύθυνση του βλέμματος, που δείχνουν τον ζωγράφο μπροστά σε καθρέπτη. Είναι ένα έντονο, επιθετικό έργο, στην περιγραφή του προσώπου και στα εντυπωσιακά χέρια που κυκλώνουν το επίχρυσο μετάλλιο.
Η επιστροφή της Ιουδίθ στη Βεθουλία (1470-1475)
Με το δίδυμο φάτνωμά του «Η επιστροφή της Ιουδίθ στη Βεθουλία» (1470-1475), αποτέλεσε ένα δίπτυχο τυπικό στη θρησκευτική ζωγραφική για ιδιωτική χρήση. Παρουσιάζει επιδράσεις από τον Λίππι, τον κύκλο του Βερρόκιο και κυρίως από τον Πολλαγιουόλο. Το κάθε στοιχείο χρησιμοποιείτε μέσα σε έναν ρυθμό αυτόνομο, με διαγώνιες γραμμές που κατευθύνονται από το πρώτο επίπεδο προς το φόντο. Η σφαγή του Ολοφέρνη έχει γίνει ήδη αλλά δεν άφησε κανένα ίχνος στο φόρεμα και στο πρόσωπο της Ιουδίθ, που προχωρεί με την υπηρέτριά της σχεδόν χορεύοντας κατά μήκος του υψώματος που δεσπόζει πάνω από μια κοιλάδα γεμάτοι στρατιώτες. Οι κυματισμοί των μορφών και των πέπλων, οι καμπύλες του ξίφους, του κλαδιού και του κανίστρου κατευθύνονται αντίθετα προς την πορεία των δυο γυναικών, σαν για να δώσουν περισσότερη έμφαση στην κίνησή τους.
Ιουλιανός ο Μέδικος (1478)
Η Άνοιξη (1475-1478)
Πολλές απόψεις έχουν διατυπωθεί για την αλληγορική σημασία του έργου «Η Άνοιξη» (1475-1478). Η πιο πειστική ερμηνεία είναι ότι το πέρασμα από μια μορφή σε μια άλλη παριστάνει την προοδευτική ανύψωση του αισθησιακού έρωτα σε πνευματική ενατένιση. Είναι μια διαδικασία σύμφωνη με την αρμονία που κυβερνά τον κόσμο και που υποδηλώνεται εδώ με την μορφή της Αφροδίτης. Ο νεοπλατωνικής εμπνεύσεως κύκλος βασίζεται σε σύμβολα και επεισόδια της κλασικής λογοτεχνίας, από τον Ησίοδο ως τον Οβίδιο, καθώς επίσης και σε σύγχρονες ερμηνείες όπως εκείνες του Λέον Μπαττίστα Αλμπέρτι και του φιλόσοφου Μαρσίλιο Φιτσίνο. Αρχίζει από τα δεξιά, όπου ο Ζέφυρος κυνηγά και πάει να αγκαλιάσει την Χλωρίδα, τη νύμφη που θα μεταμορφωθεί στη Φλόρα, τη μητέρα των λουλουδιών. Στο κέντρο με τη μεσολάβηση του Έρωτα και της Αφροδίτης, που ξεσηκώνει το πάθος αλλά το μετατρέπει σε θεωρητική δράση, πραγματοποιείται το πέρασμα στις Τρεις Χάριτες. Αυτή η τριάδα είναι ένα αρχαίο σύμβολο της γενναιοδωρίας, η Αγλαΐα που δίνει, η Ευφροσύνη που δέχεται και η Θάλεια που ανταποδίδει. Στην καθαρά πλατωνική της έννοια υπαινίσσεται τη σχέση ανάμεσα στο θεϊκό στοιχείο και στο ανθρώπινο. Αριστερά ο Ερμής, διασκορπίζοντας τα σύννεφα, σημειώνει τον οριστικό ερχομό της πνευματικής στιγμής. Ο Μποττιτσέλλι αφαιρεί τον διδασκαλισμό, αφήνοντας την εξωτερική σημασία της εικόνας αινιγματική και αμφισβητούμενη ακόμα.
|
