|
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL
Η Αίγυπτος είναι η χώρα των Φαραώ και των πυραμίδων. Οι πυραμίδες μας μιλάνε για μια χώρα τόσο οργανωμένη ώστε να μπορούν να ανυψωθούν αυτοί οι γιγάντιοι τύμβοι στη διάρκεια της ζωής ενός μόνο βασιλιά. Η αιγυπτιακή κοινωνία βασιζόταν στη σταθερότητα και την ασφάλεια που προσέφερε η απόλυτη εξουσία του Φαραώ και η βεβαιότητα της ετήσιας πλημμύρας του Νείλου, με όλα τα θετικά της στην οικονομία. Η κοινωνική και οικονομική σταθερότητα εξασφάλισε τη σταθερότητα του αιγυπτιακού πολιτισμού.
H Αίγυπτος είναι η χώρα όπου η μεταθανάτια ζωή ήταν πιο σημαντική από τη σύντομη επίγεια. Γι? αυτό, οι Αιγύπτιοι διατηρούσαν το σκήνωμα των νεκρών, ιδιαίτερα των Φαραώ που θεωρούσαν θεούς. Πίστευαν, δηλαδή, ότι αν διατηρηθεί το σώμα, τότε και οι άυλες υποστάσεις του ανθρώπου (το Κα και το Μπα) θα διατηρηθούν επίσης στην αιωνιότητα. Ακόμα, φιλοτεχνούσαν ταφικές προτομές ? ομοιώματα των νεκρών για να εξασφαλίσουν την αέναη ύπαρξή τους. Όλη η τέχνη των Αιγυπτίων βασίζεται στις θρησκευτικές τους αντιλήψεις
Κεφάλι από ασβεστόλιθο, 2551-2528 π.Χ
Έτσι, έχουμε μερικά από τα πιο ωραία έργα της αιγυπτιακής τέχνης, όπως το «κεφάλι» από ασβεστόλιθο, ύψους 27,8 εκ. που βρέθηκε σε τάφο στη Γκίζα. Έχει μια απλότητα και μια σοβαρότητα που δεν ξεχνιέται εύκολα. Καταλαβαίνουμε πως σκοπός του γλύπτη δεν ήταν να κολακεύσει το μοντέλο ή να συγκρατήσει μια φευγαλέα έκφραση. Τον απασχολούσε μόνο η ουσία. Παρέλειπε τις ανούσιες λεπτομέρειες. Ακριβώς λόγω αυτής της προσήλωσης στις βασικές φόρμες του ανθρώπινου κεφαλιού παραμένει το πορτρέτο τόσο εντυπωσιακό και παρά τη γεωμετρική ακαμψία δε μοιάζει πρωτόγονο.
Αυτός ο συνδυασμός της γεωμετρικής κανονικότητας και οξείας παρατήρησης της φύσης χαρακτηρίζει όλη την αιγυπτιακή τέχνη και κυρίως τα γλυπτά και τις ζωγραφιές στους τοίχους των τάφων που ήταν η συντροφιά της ψυχής στον άλλο κόσμο.
Τα γλυπτά είναι κατά κανόνα δισδιάστατα, δεν είναι περίοπτα , δεν απεικονίζουν ένα συγκεκριμένο άνθρωπο, αλλά έναν άνθρωπο στυλιζαρισμένο, έναν άνθρωπο πρότυπο. Στην αιγυπτιακή ζωγραφική οι καλλιτέχνες ακολουθούν επίσης καθιερωμένους συμβατικούς κανόνες. Η αίσθηση της τάξης και η έλλειψη στυλιστικής εξέλιξης καθρέπτιζαν τη σταθερή και συντηρητική φύση της αιγυπτιακής κοινωνίας. Οι αναπαραστάσεις της ανθρώπινης μορφής βασίζονταν σε γεωμετρικό πλέγμα (κάναβο), έτσι ώστε να εξασφαλίζονται σταθερές αναλογικές σχέσεις μεταξύ των μερών του σώματος.
Γεωμετρικό πλέγμα που δείχνει τις χαρακτηριστικές αναλογίες και σχέσεις των αιγυπτιακών ανθρώπινων παραστάσεων
Η τρίτη διάσταση απουσιάζει. Οι δισδιάστατες απεικονίσεις της ανθρώπινης μορφής παρουσιάζονταν με ιδιότυπο τρόπο. Ο Αιγύπτιος ζωγραφίζει από την πιο χαρακτηριστική πλευρά για να ξεχωρίζουν τα χαρακτηριστικά. Έτσι, τα πόδια εμφανίζονται στο πλάι και μάλιστα βλέπουμε την εσωτερική όψη και των δυο, το σώμα από μπροστά ώστε να φαίνονται οι αρμοί, αλλά τα χέρια από τα πλάγια, το πρόσωπο ζωγραφίζεται προφίλ, αλλά το μάτι παρουσιάζεται μετωπικά για να φαίνεται καθαρά. Οι καθιστές φιγούρες εικονίζονται με τα χέρια πάνω στα γόνατα. Οι άνδρες είναι σκουρότεροι από τις γυναίκες ως ένδειξη του πλούτου τους. Η κοινωνική θέση υποδηλώνεται εμφατικά με το μέγεθος. Όσο πιο υψηλή η θέση, τόσο πιο μεγάλη η κλίμακα της μορφής. Οι άντρες πχ. εμφανίζονται πιο μεγάλοι από τις γυναίκες τους (αν και υπάρχουν απεικονίσεις φαραώ με ισομεγέθεις συζύγους) για συναισθηματικούς λόγους, όχι του ατόμου, αλλά της κοινωνίας. Το συναίσθημα είναι κοινωνικοποιημένο στην αιγυπτιακή τέχνη.
1.Χαρακτηριστική καθιστή στάση-Άντρας με τη γυναίκα και το παιδί τους. Ό,τι είχε σημασία, απεικονιζόταν σε μεγαλύτερη κλίμακα 2.Χαρακτηριστική στάση του όλου ανθρώπινου σώματος
Οι λόγοι που ο Αιγύπτιος ζωγραφίζει έτσι είναι πολιτισμικοί. Ζωγραφίζει από τη πιο χαρακτηριστική πλευρά γιατί θέλει να αποτυπώσει την ολότητα. Το μέρος υποτάσσεται στο όλο, το ατομικό στο συλλογικό, το «εγώ» στο «εμείς», το σχετικό στο απόλυτο, στην ιδέα. (ιδεαλισμός).
Τα γενικά σχήματα και οι φόρμες χωρίς ειδική περιγραφή καταστούν την αιγυπτιακή τέχνη αφαιρετική, όχι νατουραλιστική, αφού το σημαντικότερο για τους Αιγύπτιους δεν ήταν η ομορφιά, αλλά η πληρότητα, να διαφυλάξουν τα πάντα όσο το δυνατό σαφέστερα και μονιμότερα. Ο αιγύπτιος «καλλιτέχνης» (η λέξη ''τέχνη'' δεν υπάρχει καν στο αιγυπτιακό λεξιλόγιο) δε φτιάχνει τα πράγματα όπως είναι, αλλά όπως ξέρει ότι είναι. Τα ανάγει σε ένα πρότυπο. Σχεδιάζει εξιδανικευμένα με γενίκευση. Το «τί» μετράει, όχι το «πώς».
H αιγυπτιακή είναι μια τέχνη της γνώσης, τέχνη εγκεφαλική. Γι? αυτό και παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη για περισσότερο από 3.000 χρόνια.
Η πιστότητα και μεθοδικότητα με τις οποίες οι Αιγύπτιοι καλλιτέχνες τηρούσαν τους παραπάνω κανόνες είχε και θετικά αποτελέσματα. Η αίσθηση ελεγχόμενης ισορροπίας και γαλήνης που αποπνέει η αιγυπτιακή γλυπτική και ζωγραφική, αλλά και η παράξενη, σχεδόν υπνωτική χάρη της μονοτονίας της οφείλονται, ίσως, στο αυστηρό σύστημα κανόνων και αναλογιών. Όλες αυτές οι αυστηρές μορφές με τις σιωπηλές και επίσημες χειρονομίες θυμίζουν επαναλαμβανόμενες φράσεις σε μια ποιητική επίκληση?
Τέλος, η τέχνη της Αιγύπτου έχει τεράστια σημασία, αφού επηρέασε την αρχαία ελληνική τέχνη και αυτή την τέχνη όλου του δυτικού κόσμου ...
|
