Ο Σουρεαλισμός ή Υπερρεαλισμός, στα ελληνικά, ήταν ένα ευρωπαϊκό κίνημα, τόσο στην τέχνη, όσο και στη λογοτεχνία και ποίηση που οριοθετείται μεταξύ 1924 και 1940. Το κίνημα προέκυψε από τη διάλυση της ομάδας των ντανταϊστών που είχαν δημιουργήσει μια ανατρεπτική τέχνη διαμαρτυρίας στη διάρκεια του Α? παγκοσμίου πολέμου στην ουδέτερη Ζυρίχη. Αρχηγός της ομάδας ήταν ο ποιητής Αντρέ Μπρετόν που συγκέντρωσε γύρω του στο Παρίσι την ομάδα των μελλοντικών σουρεαλιστών.

Νταλί Σαλβαντόρ, "Διπλή εμφάνιση προσώπου και φρουτιέρας στην παραλία"

Στόχος των σουρεαλιστών είναι η εξερεύνηση του ψυχικού κόσμου που εγκαινίασε ο Φρόυντ και η ψυχαναλυτική μέθοδος, ώστε οι αντίθετοι από πρώτη άποψη κόσμοι ονείρου και πραγματικότητας να μετασχηματιστούν σε ένα είδος απόλυτης πραγματικότητας, σε μία υπερπραγματικότητα (surealite?). Για την ανίχνευση του ψυχικού αυτοματισμού, ο Σουρεαλισμός βασίζεται στους συνειρμούς, στην παντοδυναμία του ονείρου, στο παιχνίδι της σκέψης.

Στα έργα των σουρεαλιστών υπάρχει σχέδιο, ένας παράλογος σχεδιασμός πραγμάτων. Οι εικόνες του σουρεαλισμού είναι ακατανόητες, διφορούμενες με μία ασυνάρτητη, όχι έλλογη σχέση πραγμάτων. Έχουν ασάφεια ως προς το νόημα του εξωτερικού κόσμου, περιλαμβάνουν αντιφάσεις και αντιθέσεις, συμπυκνώνουν πολλά νοήματα (πολυσημεία), περιέχουν διπλές εικόνες, το εφιαλτικό και το φανταστικό, το ασυνήθιστο μέσα στο συνηθισμένο. Όλα αυτά μας παραπέμπουν στο όνειρο, που ενισχύεται από φροϋδικά σύμβολα, από μια αίσθηση επικείμενης καταστροφής, από μια εφιαλτική ακινησία, από έννοιες όπως η σεξουαλικότητα, ο ευνουχισμός, τα περιττώματα, η αποσύνθεση, από βιομορφικές μορφές και ρευστά υλικά που αναζητούν μέσα από το όνειρο μορφή.

Ο χώρος του σουρεαλιστικού πίνακα είναι ένας χώρος ψευδαισθησιακός, μη ευκλείδειος, ένας χώρος γεωμετρικός.

Πιο γνωστοί σουρεαλιστές θεωρούνται οι: Σαλβαντόρ Νταλί (Ισπανός), Ρενέ Μαγκρίτ (Βέλγος), Μαξ Ερνστ (Γερμανός), Χοάν Μιρό (Ισπανός), Υβ Τανγκύ (Γάλλος).

1.Υβ Τανγκύ 2.Ρενέ Μαγκρίτ 3.Μαξ Ερνστ

Πρόδρομό τους, οι σουρεαλιστές θεωρούν τον Τζόρτζιο ντε Κήρικο , Ιταλό ζωγράφο που γεννήθηκε στο Βόλο. Είναι δημιουργός της Μεταφυσικής Σχολής της Ζωγραφικής. Ζωγραφίζει έρημες πλατείες, κατοικημένες συχνά από αγάλματα, με περίεργες προοπτικές που δημιουργούν ένα κλίμα ανησυχίας. Δημιουργεί αμφίσημους χώρους, όπου δε διακρίνεται το εσωτερικό από το εξωτερικό και σε αυτό το σκηνικό τοποθετεί αντί για ζωντανές μορφές ανδρείκελα.

Σε αυτό το κλίμα κινείται και ο μεγάλος Έλληνας καλλιτέχνης Νίκος Εγγονόπουλος.